De Zweedse regering heeft vandaag propositie 2025/26:150 bij de Riksdag ingediend, waarin wordt voorgesteld de politie toe te staan kunstmatige intelligentie te gebruiken voor real-time gezichtsherkenning — een stap die Zweden een van de eerste EU-landen zou maken die expliciet wetgeving invoert over real-time biometrisch toezicht voor rechtshandhaving.
Wat de propositie bevat
Minister van Justitie Gunnar Strömmer (M) presenteerde de propositie, mede ondertekend door vicepremier Lotta Edholm. Het voorstel, dat is doorverwezen naar de Commissie Justitie (JuU), legt een juridisch kader vast voor het politiegebruik van AI-gestuurde real-time gezichtsherkenning in openbare ruimten.
De propositie is afkomstig van het ministerie van Justitie en vertegenwoordigt een aanzienlijke uitbreiding van de surveillancecapaciteiten van de politie. De gedetailleerde wettekst, die meer dan 200 pagina's beslaat, behandelt de voorwaarden voor real-time biometrische identificatie, vereiste waarborgen en voorgestelde toezichtmechanismen.
Kernfeiten
- Document: Proposition 2025/26:150
- Ingediend: 3 maart 2026
- Ministerie van Justitie
- Doorverwezen naar: Commissie Justitie
- Ondertekend door: Vicepremier Lotta Edholm; minister van Justitie Gunnar Strömmer (M)
EU-context: het kader van de AI-verordening
De propositie komt tegen de achtergrond van de EU AI-verordening, die in 2024 in werking trad en strenge voorwaarden stelt voor real-time biometrische identificatie op openbaar toegankelijke plaatsen. De EU-verordening classificeert dergelijke systemen als "hoog risico" en verbiedt over het algemeen het gebruik ervan, maar staat beperkte uitzonderingen toe voor rechtshandhaving in gevallen van ernstige criminaliteit, vermiste personen en dreigende terroristische dreigingen.
De Zweedse propositie lijkt ontworpen om deze uitzonderingen in de Zweedse nationale wetgeving te operationaliseren. De vraag is of het voorgestelde kader binnen de zorgvuldig getrokken EU-grenzen blijft of deze overschrijdt.
Het politieke landschap
De regeringscoalitie — bestaande uit de Moderaten (M), Christendemocraten (KD) en Liberalen (L), met steun van de Zweden-Democraten (SD) — heeft consequent prioriteit gegeven aan misdaadbestrijding en openbare veiligheid. De oppositie, met name de Sociaaldemocraten (S), de Groenen (MP) en de Linkspartij (V), zal naar verwachting vragen opwerpen over evenredigheid, privacy en het risico van discriminerende profilering.
Wat te volgen
- Behandeling door de Commissie Justitie
- Overeenstemming met uitzonderingen van de EU AI-verordening
- Reactie van maatschappelijk middenveld en privacyorganisaties
- Partijoverschrijdende dynamiek en SD-steun
- Internationaal precedent voor andere EU-landen
Vandaag ook ingediend
- Prop. 2025/26:148 — Uitgebreide mogelijkheden voor thuisladen van elektrische voertuigen
- Prop. 2025/26:149 — Bevoegdheid en bekwaamheid in het tienjarig basisonderwijs
- Prop. 2025/26:109 — Verlaagd btw-tarief voor dansactiviteiten
De Commissie Financiën publiceerde vandaag ook haar rapport FiU36, dat goedkeuring voorstelt van nieuwe hypotheekregels die het leenplafond verhogen van 85% naar 90% en de verscherpte aflossingseis afschaffen. Debat en stemming staan gepland op 4 maart.
Implicaties
Als de propositie wordt aangenomen, zou dit een keerpunt betekenen voor het Zweedse politiewerk en digitale rechten. De balans tussen openbare veiligheid en persoonlijke privacy is nergens tastbaarder dan bij het gebruik van AI-gestuurd toezicht.
De behandeling van dit wetsvoorstel door de Riksdag zal zowel nationaal als in heel Europa nauwlettend worden gevolgd. Als eerste groot EU-land dat uitgebreide nationale wetgeving voorstelt over politiegebruik van real-time AI-gezichtsherkenning, kan Zweden het model zetten voor andere landen.